Kỷ niệm 25 năm thành lập BHXH Việt Nam: Bảo hiểm xã hội tỉnh Thừa Thiên Huế những ngày đầu thành lập - Bài 2

09/03/2020 08:22 AM


Khó khăn đầu tiên

Để việc chi trả lương hưu, trợ cấp bảo hiểm xã hội (BHXH) và thu BHXH không bị gián đoạn sau khi thành lập và đi vào hoạt động từ ngày 01/8/1995, BHXH tỉnh, huyện, thành phố phải khẩn trương, chủ động triển khai ngay một số nhiệm vụ cấp bách trọng tâm, đó là: Ổn định tổ chức bộ máy BHXH huyện, thành phố, các phòng thuộc BHXH tỉnh; kịp thời mượn hoặc thuê trụ sở bảo đảm chỗ  làm việc cho cán bộ, công chức, thuận tiện trong giao dịch với cơ quan, tổ chức, cá nhân; mở tài khoản, đăng ký chữ ký, con dấu; xác lập các mối quan hệ (quan hệ với chính quyền, ban, ngành các cấp; quan hệ với đơn vị sử dụng lao động…). Trong đó, việc lập danh sách và tổ chức chi trả lương hưu, trợ cấp BHXH tháng 08/1995 kịp thời, chính xác, bảo đảm an toàn là ưu tiên hàng đầu.

Thực hiện việc lập danh sách và chi trả ngay sau khi tiếp nhận bàn giao với yêu cầu không chậm trễ tiền lương hưu và trợ cấp BHXH là một thử thách không hề nhỏ. Bởi lẽ BHXH tỉnh lúc bấy giờ vừa thiếu người, nhất là người làm kế toán biết sử dụng máy vi tính mức độ cơ bản (i), vừa không có trang thiết bị, phương tiện làm việc đặc biệt là máy vi tính và máy in, vừa thiếu các quy trình nghiệp vụ, chưa có mạng lưới thực hiện chi trả cấp xã, phường, chưa có công cụ kiểm soát công tác chi trả… tất cả đều từ con số không. Vốn liếng ban đầu quý nhất của BHXH tỉnh đó là kinh nghiệm của các cán bộ đã từng làm nghiệp vụ chính sách xã hội và kế toán của Sở Lao động Thương binh và xã hội (LĐTB&XH) bàn giao sang.

Rất may mắn, trước khi bàn giao, Sở LĐTB&XH đã xây dựng và vận hành Phần mềm quản lý, chi trả lương hưu, trợ cấp BHXH và chính sách có công (ii). Sau nhiều trăn trở, cân nhắc, tôi cho rằng cả Sở LĐTB&XH và BHXH tỉnh phải kế thừa phần mềm của Sở trong thực hiện công tác quản lý, chi trả chính sách có công và BHXH. Sở tiếp tục làm tốt chức năng, nhiệm vụ của mình và BHXH tỉnh có cơ hội tiếp cận ứng dụng công nghệ thông tin vào hoạt động quản lý ngay từ những ngày đầu thành lập. Đề xuất của tôi được hai ngành chấp thuận và trong khoảng thời gian từ cuối tháng 07 đến tháng 08 năm 1995, BHXH tỉnh đã phối hợp với Sở LĐTB&XH cùng tác giả sửa đổi, điều chỉnh và tách thành hai phần mềm riêng biệt: (1) Phần mềm quản lý, chi trả BHXH bàn giao BHXH tỉnh; (2) Phần mềm quản lý, chi trả người có công để lại Sở. Đồng thời, bóc tách, xử lý cơ sở dữ liệu tương thích với phần mềm mới của từng ngành.

Theo đó, ngày 31/7/1995, tại Biên bản bàn giao nhân sự, công tác BHXH, Sở LĐTB&XH đã bàn giao Phần mềm quản lý, chi trả lương hưu, trợ cấp BHXH kèm theo toàn bộ cơ sở dữ liệu cho BHXH tỉnh (tính đến 01/8/1995, BHXH tiếp nhận quản lý 13.337 người hưởng chế độ hưu trí, mất sức lao động, tuất, tai nạn lao động và bệnh nghề nghiệp, với tổng số tiền chi trả tương ứng là 2.786.290.040 đồng).

Sau khi tiếp nhận bàn giao, BHXH tỉnh đã lập danh sách chi trả lương hưu và trợ cấp BHXH tháng 8/1995 toàn tỉnh và tổ chức chi trả kịp thời ngay trong tháng thông qua Ban Thương binh Xã hội xã, phường, thị trấn (Bộ phận trực thuộc Ủy ban nhân dân xã, phường, thị trấn có nhiệm vụ chi trả lương hưu, trợ cấp BHXH và chính sách có công).

Nhờ làm tốt công tác chi trả nên BHXH tỉnh đã giảm được áp lực khối lượng công việc cấp bách cần phải giải quyết ngay trong tháng đầu tiên hoạt động, tạo thuận lợi triển khai các công việc cấp bách khác như: củng cố, ổn định tổ chức bộ máy; chỉ đạo và thực hiện tiếp nhận bàn giao công tác thu từ các ngành cấp tỉnh và cấp huyện, thành phố.

Thời gian tiếp theo, từ tháng 9 đến tháng 11 năm 1995, BHXH tỉnh đã khẩn trương tổ chức tiếp nhận bàn giao: (1) Công tác thu khối cơ quan hành chính sự nghiệp từ Sở Tài chính tỉnh; (2) Công tác thu các doanh nghiệp từ Cục Thuế tỉnh; (3) Tiếp nhận bàn giao công tác thu, quản lý, chi trả 3 chế độ ốm đau, thai sản, tai nạn lao động (iii) từ Liên đoàn Lao động tỉnh và các Công đoàn ngành (Giáo dục, Công nghiệp, Nông nghiệp, Xây dựng, Thủy Lợi, Giao thông Vận tải, Y tế…); (4) Chỉ đạo và cùng BHXH huyện, thành phố tiếp nhận bàn giao công tác thu, quản lý hồ sơ, chi trả từ các ngành và Công đoàn cấp huyện, thành phố.

Niềm vui an sinh khởi sắc

Toàn thể CBCC BHXH tỉnh, huyện, thành phố năm 1996
Ảnh chụp đầu năm 1996 tại Khách sạn Điện Biên

 

Kết thúc năm 1995, chỉ sau 5 tháng hình thành và đi vào hoạt động, BHXH tỉnh đã ổn định tổ chức bộ máy ngay sau khi thành lập (từ 30 người khi mới thành lập lên 51 người vào ngày 31/12/1995. Trong đó: Ban Giám đốc và 04 phòng nghiệp vụ BHXH tỉnh có 18 cán bộ, công chức; 9 BHXH huyện, thành phố đủ cơ cấu Giám đốc, Phó Giám đốc với 33 cán bộ, công chức); tổ chức tuyên truyền chính sách BHXH và hệ thống tổ chức BHXH các cấp; triển khai thực hiện công tác thu, quản lý và chi trả BHXH, trong đó công tác thu được xác định là một nhiệm vụ trọng tâm, có ý nghĩa quan trọng đến sự an toàn Quỹ BHXH và tồn tại của hệ thống tổ chức BHXH (iv).

Nguyễn Xuân Tiếu

 

(i) Trình độ tin học cơ bản lúc bấy giờ chủ yếu là biết khởi động máy, tắt máy, biết sử dụng một số lệnh cơ bản trên hệ điều hành DOS và biết nhập liệu trên bàn phím máy vi tính.

(ii) Tháng 12/1991, sau khi được Liên bộ Lao động Thương binh và Xã hội và Bộ Tài chính đồng ý đầu tư 100 triệu để mua máy vi tính, máy in để quản lý và chi trả người hưởng lương hưu, trợ cấp BHXH và chính sách có công, Sở LĐTB&XH tỉnh đã phối hợp với Hội tin học Huế, sau đó là Trung tâm Công nghệ thông tin Trường Đại học Sư phạm Huế bắt tay vào xây dựng phần mềm và tổ chức cập nhật dữ liệu. Phần mềm được lập trình trên ngôn ngữ bậc thấp foxbase, chạy trên hệ điều hành Dos, chưa bỏ được dấu tiếng việt. Dưới sự hướng dẫn của thầy Nguyễn Đình Thục, nguyên Giám đốc Trung tâm CNTT Trường Đại học Sư phạm – tác giả phần mềm, cùng với 8 cán bộ của Phòng Tài chính Kế hoạch và Phòng Chính sách xã hội của Sở, trong gần hai năm, đã hoàn thành việc nhập liệu và vận hành được Phần mềm quản lý và chi trả người hưởng lương hưu và trợ cấp BHXH. Tháng 6/1993, phần mềm hoàn thành, sau đó được nâng cấp lập các báo cáo tài chính và Bảng cân đối tài khoản kế toán dùng quyết toán quý, năm.

(iii) Chế độ tai nạn lao động do Công đoàn quản lý và bàn giao cho Cơ quan BHXH là chế độ TNLĐ của người lao động đang công tác. Khác với chế độ TNLĐ Ngành LĐTBXH quản lý là trợ cấp TNLĐ hàng tháng của những người đã nghĩ việc.

(iv) Theo Báo cáo Sơ kết số 14/BHXH ngày 02/01/1996 của BHXH tỉnh về tình hình thực hiện công tác BHXH 6 tháng cuối năm 1995 và Phương hướng, nhiệm vụ công tác BHXH năm 1996.